Νέα σχολική χρονιά: Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να ξεκινήσουν χωρίς άγχος και πίεση;
Μια νέα σχολική χρονιά ξεκινά.
Και μαζί της επιστρέφουν οι τσάντες, τα βιβλία, τα ξυπνητήρια, οι δραστηριότητες, οι υποχρεώσεις, το διάβασμα…
Και κάπου ανάμεσα στο «σήκω, θα αργήσεις» και στο «διάβασες για αύριο;», μπορεί πολύ εύκολα να επιστρέψουν και οι εντάσεις. Πάλι άγχος.
Πάλι φωνές.
Πάλι βιασύνη.
Πάλι το «διάβασε».
Πάλι η αγωνία του γονιού να προλάβει το παιδί να… προλάβει.
Όμως ας κάνουμε μια μικρή παύση.
Μήπως πριν ξεκινήσει η σχολική χρονιά, χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο τον τρόπο με τον οποίο την υποδεχόμαστε;
- Γιατί αγχώνεται τόσο ο γονιός;
Ο γονιός συνήθως δεν πιέζει επειδή δεν αγαπά το παιδί του.
Το αντίθετο.
Πιέζει επειδή νοιάζεται πολύ.
Φοβάται μήπως το παιδί μείνει πίσω.
Μήπως δεν προσπαθήσει αρκετά.
Μήπως χάσει την ευκαιρία του.
Μήπως οι βαθμοί του επηρεάσουν το μέλλον του.
Και κάποιες φορές πίσω από το:
«Διάβασε!»
κρύβεται στην πραγματικότητα το:
«Θέλω να είσαι καλά και φοβάμαι μήπως δεν μπορέσω να σε βοηθήσω.»
Μόνο που το παιδί δεν ακούει πάντα την αγάπη που βρίσκεται πίσω από την αγωνία μας.
Ακούει την πίεση.
Και όταν η πίεση επαναλαμβάνεται καθημερινά, η επικοινωνία μπορεί σιγά σιγά να γίνει ένας αγώνας δύναμης.
Ο γονιός λέει: «Θέλω το καλό σου.»
Το παιδί ακούει: «Δεν είμαι αρκετά καλός.»
Ο γονιός λέει: «Θέλω να προσπαθήσεις περισσότερο.»
Το παιδί ακούει: «Δεν προσπαθώ αρκετά.»
Ο γονιός λέει: «Μπορείς καλύτερα.»
Το παιδί μπορεί να ακούσει: «Αυτό που είμαι τώρα δεν είναι αρκετό.»
Και κάπου εκεί χάνεται κάτι πολύ σημαντικό:
η σύνδεση.
Και τι συμβαίνει μέσα στο παιδί;
Δεν ξεκινούν όλα τα παιδιά τη σχολική χρονιά με τον ίδιο τρόπο. Για κάποιο παιδί μπορεί να υπάρχει ενθουσιασμός.
Για κάποιο άλλο, αγωνία.
Για ένα παιδί μπορεί να υπάρχει η χαρά που θα ξαναδεί τους φίλους του.
Για ένα άλλο μπορεί να υπάρχει φόβος για τις απαιτήσεις, τους βαθμούς, τους συμμαθητές ή έναν καινούργιο καθηγητή.
Και ειδικά στην εφηβεία, πολλά πράγματα αλλάζουν ταυτόχρονα.
Το παιδί μεγαλώνει.
Θέλει περισσότερη αυτονομία.
Θέλει να αισθάνεται ότι έχει λόγο στη ζωή του.
Αρχίζει να διαμορφώνει περισσότερο τη δική του ταυτότητα και να αναρωτιέται:
«Ποιος είμαι;»
«Τι μπορώ να κάνω;»
«Είμαι αρκετός;»
«Πώς με βλέπουν οι άλλοι;»
«Τι θέλω εγώ;»
Μέσα σε όλα αυτά, η σχολική χρονιά δεν είναι απλώς «διάβασμα και βαθμοί».
Είναι ένα ακόμη κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης διαδρομής.
Τι χρειάζεται λοιπόν περισσότερο το παιδί από εμάς;
Όχι να αδιαφορήσουμε για το σχολείο.
Όχι να μην έχουμε όρια.
Όχι να πούμε: «Κάνε ό,τι θέλεις.»
Χρειάζεται κάτι πολύ διαφορετικό.
Χρειάζεται να είμαστε δίπλα του χωρίς να γινόμαστε αντίπαλοι του.
Να του δείξουμε ότι οι υποχρεώσεις του έχουν σημασία, αλλά η αξία του δεν εξαρτάται από την επίδοσή του.
Να έχουμε προσδοκίες, χωρίς να μετατρέπουμε κάθε μέρα σε εξετάσεις.
Να ενθαρρύνουμε την προσπάθεια, χωρίς να συγκρίνουμε.
Να βάζουμε όρια, χωρίς να πληγώνουμε.
Να ακούμε πριν συμβουλέψουμε.
Και κάποιες φορές… να σωπαίνουμε λίγο περισσότερο.
- Μερικές ερωτήσεις που μπορούν να αλλάξουν την καθημερινή επικοινωνία
Αντί να ξεκινήσουμε με:
«Διάβασες;»
μπορούμε να δοκιμάσουμε:
- «Πώς σου φαίνεται η επιστροφή στο σχολείο;»
- «Υπάρχει κάτι που σε αγχώνει για φέτος;»
- «Τι περιμένεις περισσότερο από τη νέα χρονιά;»
- «Υπάρχει κάτι στο οποίο θα ήθελες τη βοήθειά μου;»
- «Τι πιστεύεις ότι θα σε βοηθούσε να οργανωθείς καλύτερα;»
Και ίσως η πιο σημαντική ερώτηση: «Θέλεις να σε ακούσω ή θέλεις να βρούμε μαζί μια λύση;»
Γιατί δεν χρειάζεται κάθε φορά να διορθώσουμε, να συμβουλέψουμε ή να λύσουμε.
Μερικές φορές το παιδί χρειάζεται πρώτα να νιώσει:
«Με καταλαβαίνουν.»
- Και αν ήδη έχουμε κάνει λάθη;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα για κάθε γονιό.
Δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος γονιός.
Θα υπάρξουν μέρες που θα φωνάξεις.
Θα υπάρξουν στιγμές που θα χάσεις την υπομονή σου.
Θα υπάρξουν φορές που θα πεις κάτι και μετά θα ευχηθείς να μπορούσες να το πάρεις πίσω.
Αυτό δεν σημαίνει ότι απέτυχες ως γονιός.
Σημαίνει ότι είσαι άνθρωπος.
Και υπάρχει πάντα η δυνατότητα της επανασύνδεσης.
Ένα:
«Σου μίλησα απότομα και λυπάμαι.»
μπορεί να διδάξει στο παιδί περισσότερα από ένα μεγάλο κήρυγμα.
Γιατί του δείχνει ότι και οι μεγάλοι κάνουν λάθη. Και ότι μια δύσκολη στιγμή δεν χρειάζεται να γίνει απόσταση.
- Ας αλλάξουμε λίγο τον στόχο
Ίσως ο στόχος μας αυτή τη σχολική χρονιά δεν χρειάζεται να είναι:
«Να τα πάει τέλεια.»
Ας είναι:
«Να μάθει, να προσπαθήσει, να εξελιχθεί και να αισθάνεται ότι δεν είναι μόνο του.»
Γιατί ένας καλός βαθμός είναι σημαντικός.
Αλλά εξίσου σημαντικό είναι ένα παιδί που μαθαίνει:
να επιμένει όταν δυσκολεύεται,
να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται,
να αναγνωρίζει τα λάθη του,
να διαχειρίζεται την απογοήτευση,
να πιστεύει στις δυνατότητες του,
να σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους.
Αυτά δεν γράφονται πάντα στον έλεγχο.
Όμως είναι εφόδια που θα πάρει μαζί του πολύ μετά το τέλος του σχολείου.
- Μια μικρή συμφωνία για τη νέα σχολική χρονιά
Ίσως φέτος μπορούμε να κάνουμε μια μικρή συμφωνία με τα παιδιά μας.
Εσύ θα προσπαθείς.
Εγώ θα είμαι δίπλα σου.
Εσύ θα μου λες όταν δυσκολεύεσαι.
Εγώ θα προσπαθώ να σε ακούω πριν σε κρίνω.
Εσύ θα μαθαίνεις από τα λάθη σου.
Κι εγώ θα θυμάμαι ότι δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος για να είμαι περήφανος για σένα.
Και όταν έρθουν εκείνες οι δύσκολες μέρες. γιατί θα έρθουν, ας θυμόμαστε όλοι κάτι:
Το παιδί μας δεν είναι ο βαθμός του.
Δεν είναι η επίδοση του.
Δεν είναι η συμπεριφορά του σε μια δύσκολη μέρα.
Είναι ένας άνθρωπος που μεγαλώνει.
Και ίσως το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να του κάνουμε είναι να του προσφέρουμε έναν ασφαλή χώρο μέσα στον οποίο θα μπορεί:
να μεγαλώνει,
να δοκιμάζει,
να αποτυγχάνει,
να ξαναπροσπαθεί και
τελικά… να ανθίζει.
Καλή σχολική χρονιά!
Στα παιδιά, εύχομαι δύναμη, χαμόγελα, όνειρα και πίστη στον εαυτό τους.
Και στους γονείς…
λίγη περισσότερη υπομονή,
λίγη περισσότερη ακρόαση,
λίγη λιγότερη αγωνία και
πολλή περισσότερη σύνδεση.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, πριν από έναν καλό μαθητή, θέλουμε να μεγαλώσουμε έναν άνθρωπο που γνωρίζει ότι αξίζει, ότι μπορεί και ότι δεν είναι μόνος!
